Nhân tố mới tham chiến tạo ‘vòng lửa’ ở Trung Đông khiến kinh tế toàn cầu thêm bất ổn

Sau cảnh báo cứng rắn, vào hôm 28/3, lần đầu tiên, lực lượng Houthi tại Yemen tấn công bằng tên lửa nhằm vào Israel kể từ khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran cách đây đúng một tháng.

Vệt tên lửa trên bầu trời Jerusalem khi vật thể bay hướng về miền Trung Israel, ngày 27/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Báo The Jerusalem Post ngày 28/3 cho biết lực lượng Houthi ở Yemen đã thành công trong việc giấu tên lửa trong các hang động suốt nhiều năm trong khi Mỹ, Israel và Saudi Arabia cùng các nước khác đã không thể ngăn chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái, cũng như không thể đánh quỵ lực lượng này.

Khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28/2, Tehran có nhiều lựa chọn để đáp trả, bắt đầu bằng việc nhắm mục tiêu vào Israel và các quốc gia Vùng Vịnh có căn cứ quân sự Mỹ bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái.

Ba ngày sau cuộc tấn công trả đũa, Iran cũng khuyến khích phong trào Hezbollah ở Liban ra đòn không kích nhằm vào Israel. Ngoài ra, Tehran còn kích hoạt các lực lượng dân quân thân họ tại Iraq để tiến hành các cuộc tấn công.

Phản ứng của Iran rất phức tạp. Hàng nghìn thiết bị bay không người lái và tên lửa của họ đã nhắm vào các nước Vùng Vịnh. Tổng cộng, Iran đã tấn công khoảng một chục quốc gia và đóng cửa Eo biển Hormuz. Phần lớn các cuộc tấn công của Iran nhằm vào khu vực Vùng Vịnh, chủ yếu là nhằm vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Ngoài ra, các lực lượng dân quân thân Iran hậu thuẫn đã thực hiện khoảng 500 cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu trong nước này, bao gồm Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad, Lãnh sự quán Mỹ tại Erbil, các lực lượng và nhóm người Kurd tại khu vực Kurdistan, cũng như Lãnh sự quán UAE tại Erbil.

Lý do Iran thúc đẩy Houthi tham chiến

Tehran đã chờ đợi trước khi thúc đẩy Houthi chuyển trạng thái quan sát sang tấn công. Đó là khi chiến tranh lan sang Iraq và Liban, khi Iran cảm thấy họ đang nắm lợi thế tại Eo biển Hormuz và nhận thấy dấu hiệu Mỹ muốn chấm dứt chiến tranh. Đồng thời, Iran cũng biết Mỹ đang điều động lực lượng tới khu vực để có khả năng tiến hành chiến dịch chiếm các đảo của Iran.

Trong khi Mỹ cho biết đã gửi thông điệp tới Iran thông qua Pakistan nhằm đạt được một lệnh ngừng bắn tiềm năng, Iran không tin tưởng Mỹ. Tehran cho rằng Washington đã đánh lừa họ trong các vòng đàm phán trước đó, lợi dụng các cuộc đối thoại để tăng cường sức mạnh không quân trong khu vực phục vụ cho việc tấn công. Iran tin rằng Mỹ cố tình lừa dối và nói sai sự thật trong đàm phán, đồng thời luôn có kế hoạch thực hiện các cuộc tấn công bất ngờ.

Theo quan điểm của Iran, họ là nạn nhân, nhưng đồng thời cũng muốn thể hiện sức mạnh trong khu vực. Khi đóng cửa Eo biển Hormuz, Iran biết áp lực đang gia tăng nhằm buộc mở lại tuyến đường thủy chiến lược này. Việc Houthi tham gia xung đột sau một tháng sẽ cho thấy Iran có thể mở rộng chiến sự sang Biển Đỏ, qua đó tạo thêm sự phức tạp cho Mỹ và sức mạnh không quân của Mỹ trong khu vực.

Mỹ và Israel trước đây đã không thể đánh bại Houthi. Trên thực tế, Mỹ đã tiến hành không kích vào tháng 3/2025 nhưng cuối cùng nhận thấy hiệu quả giảm dần. Vì vậy, Iran tin rằng Mỹ và Israel sẽ gặp khó khăn trong việc đối phó với Houthi.

Binh sĩ Israel điều tra tại hiện trường mảnh vỡ tên lửa rơi xuống thị trấn Haris, phía Bắc thành phố Salfit, Khu Bờ Tây ngày 24/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Chiến lược “vòng lửa” của Iran

Vào hôm 27/3, Houthi cảnh báo sẽ tham gia xung đột để hỗ trợ Iran nếu Mỹ và Israel tiếp tục leo thang các hành động quân sự hoặc các quốc gia khác cũng tham gia vào cuộc xung đột này.

Một ngày sau, lần đầu tiên Houthi tiến hành tấn công Israel kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran cách đây đúng một tháng.

Iran và Houthi tin rằng việc tạo ra một “vòng lửa” trong khu vực kéo dài từ Liban qua Iraq và vùng Vịnh tới Yemen, tạo thành một tuyến chiến tuyến dài hàng nghìn km, sẽ làm bùng phát căng thẳng khu vực và cho Mỹ thấy rằng cuộc chiến này là một sai lầm.

Họ muốn chứng minh rằng cuộc tấn công vào Iran, được tiến hành khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, sẽ không dễ dàng kết thúc đối với Mỹ. Iran muốn cho thấy họ không chỉ chịu đựng các đòn tấn công mà còn có thể mở rộng chiến sự một cách có tính toán.

Lực lượng Houthi đại diện cho một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của Iran, có thể ảnh hưởng đến một tuyến hàng hải toàn cầu mới qua Biển Đỏ. Khi thế giới đã lo ngại từ việc Eo biển Hormuz bị đóng, mặt trận mới này có thể khiến kinh tế toàn cầu thêm bất ổn.

Iran và Houthi hiểu rằng họ không cần làm quá nhiều để đe dọa Biển Đỏ; chỉ cần tạo cảm giác có mối đe dọa là đủ. Trong khi Israel cũng có chiến lược tại Biển Đỏ, bao gồm việc hỗ trợ Somaliland, thì “lá bài” Houthi của Iran là một yếu tố mới được đưa vào cuộc chơi.

Saudi Arabia đã chiến đấu với Houthi hơn 5 năm từ 2015 đến 2020, nhưng nhận thấy đây là một cuộc chiến khó khăn trong địa hình núi non của Yemen. Riyadh và Abu Dhabi cũng bất đồng về chiến lược tại Yemen. Do đó, Houthi đã phần nào đã chiếm ưu thế trước các quốc gia trong khu vực.

Iran hiểu rõ điều này và tin rằng, giống như Houthi, họ có thể thành công bất chấp những thất bại. Lực lượng Houthi đã giấu tên lửa trong hang động suốt nhiều năm trong khi Mỹ, Israel, Saudi Arabia cùng các nước khác đã không thể ngăn chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái hoặc loại bỏ lực lượng này.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/nhan-to-moi-tham-chien-tao-vong-lua-o-trung-dong-khien-kinh-te-toan-cau-them-bat-on-20260328200649749.htm