Vì sao Hà Nội đưa cây trứng cá vào danh mục cấm trồng?
Từng là thức quà dân dã gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt, cây trứng cá với những chùm quả chín đỏ mọng, vị ngọt dịu nay lại nằm trong danh sách 18 loài cây cấm trồng tại Hà Nội.
Đáng chú ý, lý do đưa loài cây quen thuộc này vào danh mục cấm không xuất phát từ độc tính của quả mà liên quan đến vấn đề an toàn và vệ sinh môi trường đô thị.
Loài cây cho quả ngọt, được giới khoa học quan tâm
Nhắc đến cây trứng cá, nhiều người thuộc thế hệ 7X, 8X và 9X có lẽ vẫn nhớ những quả nhỏ chỉ bằng đầu ngón tay, khi chín chuyển sang màu đỏ, có vị ngọt. Loài cây này từng xuất hiện phổ biến trong sân trường, ven đường và những khu vườn nhỏ ở nhiều địa phương. Với không ít trẻ em, những chùm quả chín trên cành là món quà dân dã khiến các em háo hức mỗi khi hè về.
Cây trứng cá có tên khoa học là Muntingia calabura L., thuộc họ Muntingiaceae. Theo cơ sở dữ liệu Plants of the World Online của Vườn Thực vật Hoàng gia Kew (Anh), loài cây này có nguồn gốc từ Mexico đến vùng nhiệt đới Nam Mỹ, sau đó được đưa đến nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Cây có hoa màu trắng, quả hình cầu với đường kính khoảng 10-15mm. Khi chín, quả thường chuyển sang màu đỏ, phần thịt mềm và chứa nhiều hạt nhỏ li ti.
Theo Cơ quan Công viên quốc gia Singapore (NParks), quả trứng cá có thể ăn được. Vị ngọt của quả được mô tả giống kẹo bông, ngoài việc ăn tươi còn có thể sử dụng để làm mứt hoặc chế biến bánh tart. Đây cũng là một trong những lý do loài cây này trở nên quen thuộc với nhiều người, đặc biệt là những người từng lớn lên ở các vùng quê hoặc khu dân cư có trồng cây trứng cá.
Không chỉ có giá trị như một loại quả dân dã, cây trứng cá còn thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu. Một công trình công bố năm 2025 trên tạp chí Journal of Food Science, do Emanuel Herrera-Pool và các cộng sự thực hiện, đã phân tích thành phần dinh dưỡng cùng các hợp chất sinh học trong quả Muntingia calabura. Nghiên cứu ghi nhận sự hiện diện của nhiều hợp chất phenolic, trong đó có ellagitannin, gallotannin và các dẫn xuất của axit ellagic.
Tuy nhiên, việc phát hiện các hợp chất sinh học trong quả không đồng nghĩa với việc có thể khẳng định loài quả này có tác dụng điều trị bệnh. Giá trị dinh dưỡng và tiềm năng sinh học của cây trứng cá cần được nhìn nhận dựa trên các bằng chứng nghiên cứu cụ thể.
Vì sao Hà Nội đưa cây trứng cá vào danh mục cấm trồng?
Ngày 12/10/2026, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng ký Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ban hành quy định về quản lý công viên, cây xanh và mặt nước trên địa bàn thành phố. Văn bản có hiệu lực từ ngày 22/10/2026, kèm theo danh mục 18 loài cây cấm trồng, trong đó cây trứng cá được xếp ở vị trí thứ 17.
Theo Phụ lục 03 của quyết định, lý do cấm trồng cây trứng cá được nêu là: “Trẻ em leo trèo hái quả, rụng làm ảnh hưởng vệ sinh đường phố”.
Như vậy, nguyên nhân chính không phải do quả trứng cá có độc hay gây nguy hiểm cho sức khỏe khi ăn, mà xuất phát từ những vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng loài cây này tại không gian công cộng. Việc trẻ em trèo lên cây để hái quả có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, trong khi quả chín rụng xuống vỉa hè, lòng đường hoặc các khu vực sinh hoạt chung có thể gây mất vệ sinh.
Bên cạnh lý do được nêu trực tiếp trong quyết định, một số đặc điểm sinh trưởng của cây trứng cá cũng là yếu tố đáng lưu ý khi lựa chọn cây xanh cho đô thị.
Theo chương trình khuyến nông và hướng dẫn làm vườn của Đại học Florida (UF/IFAS, Mỹ), cành cây trứng cá tương đối yếu và có thể dễ gãy, do đó cần được cắt tỉa, chăm sóc phù hợp.
Tài liệu của Cục Lâm nghiệp Mỹ (US Forest Service) cũng đề cập một số hạn chế của loài cây này. Cây sinh trưởng nhanh, có khả năng tạo bóng mát nhưng quả rụng nhiều có thể làm bẩn sân, vỉa hè và những bề mặt lát gạch hoặc xi măng. Trong điều kiện gió mạnh, cành cây có thể gãy, thậm chí cây có nguy cơ bật gốc.
Những đặc điểm trên cho thấy, khi lựa chọn cây xanh trồng trong đô thị, cơ quan quản lý không chỉ xem xét khả năng tạo bóng mát hay giá trị cảnh quan mà còn phải cân nhắc độ an toàn, lượng quả rụng, đặc điểm cành nhánh và chi phí chăm sóc, duy trì vệ sinh.
Trong danh mục cây cấm trồng mới của Hà Nội, một số loài cây quen thuộc khác cũng được đưa vào vì những nguyên nhân riêng. Chẳng hạn, trúc đào có thân và lá chứa chất độc, trong khi dâu da được liệt kê do cành giòn, dễ gãy đổ và quả chín rụng gây mất vệ sinh môi trường.
Cây trứng cá trong sân nhà có phải chặt bỏ?
Việc cây trứng cá được đưa vào danh mục cấm trồng khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu những gia đình đang có loài cây này trong sân vườn có bắt buộc phải chặt bỏ khi quy định mới có hiệu lực hay không.
Theo khoản 1 Điều 7 của Quyết định 143/2026/QĐ-UBND, việc trồng các loài cây thuộc danh mục cấm trồng tại Phụ lục 03 là hành vi bị cấm. Điểm a khoản 4 Điều 26 cũng quy định tổ chức, hộ gia đình và cá nhân quản lý, sử dụng đất không được trồng những loài cây thuộc danh mục này.
Như vậy, phạm vi quy định không chỉ đề cập việc trồng cây trên đường phố, trong công viên mà còn liên quan đến trách nhiệm của tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng đất.
Tuy nhiên, cấm trồng mới không đồng nghĩa với việc tất cả cây trứng cá hiện hữu phải bị chặt hạ ngay từ ngày 22/10/2026.
Theo điểm c khoản 3 Điều 10 của quyết định, đối với cây đã trồng tại đô thị và khu dân cư nông thôn thuộc danh mục cấm hoặc không còn phù hợp, cơ quan, đơn vị được phân công quản lý có trách nhiệm lập kế hoạch từng bước loại bỏ và trồng thay thế.
Văn bản không ấn định một thời hạn chung buộc tất cả hộ gia đình phải chặt bỏ cây trứng cá đang có. Do đó, cần phân biệt giữa quy định không được trồng mới và việc xử lý những cây đã tồn tại. Đối với từng trường hợp cụ thể, người dân nên căn cứ phạm vi áp dụng, trách nhiệm quản lý và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền để thực hiện đúng quy định.
https://sohuutritue.net.vn/vi-sao-ha-noi-dua-cay-trung-ca-vao-danh-muc-cam-trong-d430179.html
