Đàm phán hòa bình Mỹ – Iran bất ngờ bị hoãn tại Thụy Sĩ
Cuộc đàm phán và lễ ký kết thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ đã bị đình chỉ đột ngột, làm dấy lên nhiều hoài nghi về tương lai của thỏa thuận này.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf (trái) và Phó tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh: Reuters
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ vừa thông báo cuộc đàm phán cấp cao về thỏa thuận hòa bình giữa hai quốc gia Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock vào ngày 19/6, đã bị đình chỉ. Dù cơ quan này không nêu rõ nguyên nhân chi tiết dẫn đến quyết định hoãn, nhưng khẳng định Thụy Sĩ vẫn luôn sẵn sàng tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tiến trình đàm phán, đồng thời công tác chuẩn bị tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock vẫn đang được tiếp tục.
Phía Mỹ trước đó cũng đã xác nhận Phó tổng thống JD Vance hủy kế hoạch khởi hành tới Thụy Sĩ. Người phát ngôn Nhà Trắng chia sẻ rằng các hoạt động hậu cần phục vụ cho vòng đàm phán với Iran vốn chưa bao giờ là điều đơn giản hay có thể dự đoán trước được.
Trong khi đó, phía Iran vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức về sự việc này. Trước đó, Tehran khẳng định sẵn sàng bắt đầu đàm phán, song hãng thông tấn Tasnim cho biết các nhà đàm phán của nước này cần xem xét thêm những dấu hiệu cho thấy Mỹ sẽ thực hiện thỏa thuận tạm thời, và chưa từng có xác nhận nào về việc phái đoàn Iran sẽ đáp chuyến bay đến Thụy Sĩ.
Theo nguồn tin từ Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ, một lễ ký kết thỏa thuận hòa bình đáng lẽ đã được tổ chức tại Thụy Sĩ. Tuy nhiên, phía Tehran bày tỏ sự hoài nghi về kế hoạch này, cho rằng việc tổ chức lễ ký kết trực tiếp là không cần thiết sau khi Tổng thống hai nước đã cùng ký vào văn kiện.
Theo kế hoạch ban đầu, Phó tổng thống Mỹ JD Vance dự kiến sẽ gặp gỡ và ký thỏa thuận với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf vào ngày 19/6. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, bên trung gian thúc đẩy thỏa thuận, trước đó cũng kỳ vọng lễ ký kết trực tiếp này sẽ diễn ra để đánh dấu một cột mốc bước ngoặt và kích hoạt các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật sâu hơn.
Sự cố hoãn đàm phán diễn ra ngay sau khi Mỹ và Iran vừa công bố nội dung thỏa thuận 14 điểm mang tên “Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran”. Văn bản này bao gồm các điều khoản quan trọng như lập tức chấm dứt giao tranh trên toàn bộ các mặt trận, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng biển của Iran, đồng thời thành lập một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD.
Theo lộ trình đã nhất trí, hai bên sẽ có thời hạn tối đa 60 ngày để đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng, và có thể gia hạn nếu đôi bên đồng thuận. Văn kiện cuối cùng sau đó sẽ được thông qua bằng một nghị quyết có tính chất ràng buộc pháp lý từ Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Iran lại tuyên bố đóng eo biển Hormuz
Tehran tuyên bố tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz và không tham gia vòng đàm phán hạt nhân với Mỹ tại Thụy Sĩ như dự kiến.
Theo New York Post, Iran ngày 19-6 thông báo tiếp tục đóng eo biển Hormuz thay vì cử phái đoàn đến Thụy Sĩ để tiến hành vòng đàm phán hạt nhân đầu tiên với Mỹ theo lịch trình đã được thống nhất trước đó.
Trong tuyên bố phát trên các kênh liên lạc hàng hải, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng Mỹ chưa thực hiện đầy đủ các cam kết trong bản ghi nhớ mà Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký hôm 18-6.
Theo IRGC, việc Israel chưa rút khỏi Lebanon, lệnh phong tỏa trên biển chưa được dỡ bỏ hoàn toàn và quân đội Mỹ vẫn hiện diện tại vùng Vịnh chưa đáp ứng các điều kiện then chốt của thỏa thuận.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cầm bản ghi nhớ sau lễ ký kết tại Tehran ngày 18-6. Ảnh: Văn phòng Tổng thống Iran
Vì vậy, Tehran khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị phong tỏa cho đến khi các yêu cầu này được đáp ứng.
IRGC cũng cảnh báo tất cả tàu thuyền không nên tiến vào khu vực vì lý do an toàn, đồng thời tuyên bố bất kỳ phương tiện nào phớt lờ chỉ thị đều có thể trở thành mục tiêu tấn công.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã chính thức chấm dứt lệnh phong tỏa kéo dài hai tháng đối với các cảng của Iran.
Tuy nhiên, phía Tehran cho rằng việc dỡ bỏ này vẫn chưa “hoàn toàn”, song không giải thích cụ thể.
Thông báo của IRGC được đưa ra chỉ vài giờ sau khi vòng đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran dự kiến diễn ra ở Thụy Sĩ trong ngày 19-6 bị hủy. Đến nay, Washington vẫn chưa nêu lý do của việc hoãn cuộc gặp.
QT (SHTT)
https://docnhanh.vn/the-gioi/dam-phan-hoa-binh-my-iran-bat-ngo-bi-hoan-tai-thuy-si-tintuc1042930
